Bóng đá vốn được tôn vinh là “môn thể thao vua” nhờ sự kịch tính và tinh thần cao thượng. Tuy nhiên, đằng sau những khán đài rực rỡ sắc màu và tiếng hò reo cổ vũ, vẫn luôn tồn tại một mảng tối đáng sợ mang tên “Hooligan”. Vậy Hooligan là gì? Tại sao hiện tượng này lại trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với các nhà tổ chức giải đấu và người hâm mộ chân chính trên toàn thế giới? Hãy cùng đi sâu vào tìm hiểu về nguồn gốc, những thảm kịch lịch sử và cách mà bóng đá hiện đại đang nỗ lực loại bỏ thứ “virus” độc hại này.
Tìm hiểu Hooligan là gì và tầm ảnh hưởng tiêu cực trong bóng đá
Để hiểu rõ Hooligan là gì, chúng ta cần phân biệt ranh giới mong manh giữa một cổ động viên nhiệt huyết và một kẻ gây rối. Hooligan là thuật ngữ dùng để chỉ những cá nhân hoặc nhóm cổ động viên có hành vi quá khích, bạo lực và phá hoại, thường gắn liền với các trận đấu bóng đá. Thay vì đến sân để thưởng thức kỹ thuật của các cầu thủ, mục tiêu chính của nhóm này là gây hấn, đánh lộn, phá hoại tài sản công cộng và tạo ra sự hỗn loạn.
Hành vi của Hooligan không chỉ dừng lại ở những lời chửi bới hay lăng mạ trên khán đài. Những nhóm này thường hoạt động có tổ chức, sử dụng mạng xã hội để hẹn địa điểm “quyết chiến” với nhóm đối địch trước hoặc sau trận đấu. Các loại vũ khí tự chế như gậy gộc, gạch đá, pháo sáng, và thậm chí là dao thường xuyên được sử dụng, biến khu vực xung quanh sân vận động thành chiến trường thực sự.
Thông tin từ Fabet chia sẻ: Tầm ảnh hưởng của Hooligan cực kỳ nguy hiểm. Nó không chỉ đe dọa trực tiếp đến tính mạng của những người xung quanh mà còn bôi nhọ giá trị nhân văn của thể thao. Sự hiện diện của các nhóm quá khích buộc chính quyền phải huy động lực lượng an ninh khổng lồ, gây tiêu tốn ngân sách và tạo ra tâm lý sợ hãi cho các gia đình muốn đưa con em đến sân xem bóng đá.
Lịch sử bắt nguồn của nhóm bạo lực Hooligan
Hiện tượng này không phải mới xuất hiện mà đã có rễ sâu trong lịch sử xã hội, đặc biệt là tại Anh quốc – nơi được coi là “quê hương” của cả bóng đá lẫn nạn Hooligan.
Hooligan xuất hiện từ khi nào?
Mặc dù thuật ngữ “Hooligan” bắt đầu phổ biến trên báo chí Anh vào những năm 1890, nhưng các hành vi bạo lực liên quan đến bóng đá đã được ghi nhận sớm hơn nhiều. Ngay từ thế kỷ 14, bóng đá sơ khai tại Anh đã diễn ra như những cuộc xung đột giữa các ngôi làng với hàng trăm người tham gia, thường kết thúc bằng đổ máu và hủy hoại tài sản.
Những người quan tâm nhà cái Fabet chia sẻ: Vào thời điểm đó, Vua Edward II đã phải ban hành các sắc lệnh cấm bóng đá vì lo ngại sự hỗn loạn sẽ dẫn đến bạo loạn chính trị và xã hội. Tuy nhiên, phải đến những năm 1960 và 1970, nạn Hooligan mới thực sự bùng phát thành một đại dịch toàn cầu. Sự hình thành của các “Inter City Firm” (nhóm cổ động viên cực đoan gắn với các thành phố) tại Anh đã biến bạo lực bóng đá thành một loại văn hóa hạ tầng nguy hiểm.
Bạo lực Hooligan diễn ra lần đầu tiên ở đâu? Những thảm kịch không thể quên
Nhắc đến lịch sử đen tối của Hooligan, không ai có thể quên thảm kịch Heysel diễn ra vào ngày 29/05/1985 tại Bỉ. Đây là vết sẹo lớn nhất trong lịch sử bóng đá châu Âu, làm thay đổi vĩnh viễn cách thế giới nhìn nhận về an ninh sân vận động.
Trong trận chung kết Cúp C1 (nay là Champions League) giữa Liverpool và Juventus, một nhóm Hooligan Liverpool đã vượt qua hàng rào ngăn cách để tấn công các cổ động viên Juventus ở khán đài Z. Sự hoảng loạn khiến hàng trăm người tháo chạy, dồn ép nhau vào một bức tường gạch cũ nát. Bức tường đổ sập dưới áp lực quá lớn, khiến 39 người thiệt mạng và hơn 600 người bị thương.
Hậu quả sau đó vô cùng khủng khiếp: Các câu lạc bộ Anh bị cấm thi đấu tại các giải đấu châu Âu trong suốt 5 năm, riêng Liverpool bị cấm 6 năm. Thảm kịch này chính là hồi chuông cảnh tỉnh cuối cùng, buộc Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) và châu Âu (UEFA) phải thắt chặt quy định về an toàn sân bãi.
Diễn biến mới của nạn Hooligan trong thế kỷ 21
Đừng lầm tưởng rằng Hooligan đã biến mất trong thời đại công nghệ số. Ngược lại, chúng đã tiến hóa. Tại Euro 2016 ở Pháp, thế giới bàng hoàng chứng kiến những cuộc đụng độ đẫm máu giữa Hooligan Nga và Anh tại Marseille. Các nhóm quá khích từ Nga được mô tả là “có tổ chức như quân đội”, tập luyện võ thuật và kỷ luật thép để đi gây chiến.
Gần đây nhất, tại trận chung kết Euro 2020 (diễn ra năm 2021) trên sân Wembley, hàng ngàn cổ động viên không vé đã tràn qua hàng rào an ninh, gây nên cảnh hỗn loạn kinh hoàng. Hay tại các khu vực như Nam Mỹ và Đông Nam Á (điển hình là Indonesia với thảm kịch Kanjuruhan năm 2022 khiến 135 người chết), nạn bạo lực bóng đá vẫn là một bài toán chưa có lời giải triệt để.
Ảnh hưởng khủng khiếp đến bóng đá của Hooligan là gì?
Hooligan không chỉ phá hoại một trận đấu, chúng phá hoại cả một nền công nghiệp thể thao tỷ đô. Những hệ lụy mà nó mang lại là vô cùng nặng nề trên nhiều phương diện:
- Sự an toàn của cộng đồng: Đây là thiệt hại hàng đầu. Khi bóng đá không còn an toàn, giá trị giải trí và gắn kết gia đình của nó sẽ biến mất. Nhiều người hâm mộ trung thành đã chọn cách xem qua tivi thay vì tới sân vì sợ hãi bạo lực.
- Thiệt hại kinh tế: Các câu lạc bộ có cổ động viên quá khích thường xuyên phải nhận án phạt từ FIFA/UEFA như phạt tiền, thi đấu trên sân không có khán giả (đóng cửa sân vận động). Ngoài ra, các nhà tài trợ lớn cũng sẽ tháo chạy khỏi những đội bóng mang hình ảnh tiêu cực.
- Gánh nặng cho lực lượng an ninh: Mỗi trận đấu có nguy cơ cao (High-risk matches) đòi hỏi hàng ngàn cảnh sát cơ động, cảnh khuyển và trực thăng giám sát. Chi phí này thường do người đóng thuế gánh chịu.
- Quan hệ quốc tế: Bạo lực bóng đá đôi khi dẫn đến căng thẳng ngoại giao giữa các quốc gia. Những cuộc ẩu đả giữa cổ động viên hai nước có thể làm xấu đi hình ảnh quốc gia trong mắt bạn bè quốc tế.
Biện pháp xử lý triệt để đối với Hooligan trong kỷ nguyên mới
Để ngăn chặn bóng ma Hooligan, các tổ chức bóng đá và chính phủ các nước đã triển khai những chiến lược đa tầng, kết hợp giữa công nghệ và pháp luật:
Ứng dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt
Hiện nay, các sân vận động hiện đại tại Ngoại hạng Anh hay Bundesliga đều lắp đặt hệ thống camera AI có độ phân giải siêu cao. Những kẻ từng gây rối sẽ được đưa vào danh sách đen. Chỉ cần họ xuất hiện tại cổng soát vé, hệ thống sẽ tự động báo động để nhân viên an ninh từ chối quyền vào sân.
Thẻ cổ động viên (Fan ID) và quản lý vé điện tử
Kể từ World Cup 2018 tại Nga, hệ thống Fan ID đã chứng minh hiệu quả tuyệt vời. Mỗi vé xem bóng đá phải đi kèm với một căn cước định danh. Điều này giúp cơ quan chức năng dễ dàng truy vết và quản lý từng cá nhân trên khán đài.
Luật pháp nghiêm khắc
Nhiều quốc gia đã ban hành luật riêng cho bạo lực thể thao. Hình phạt không chỉ dừng lại ở phạt hành chính mà còn là tù giam. Đặc biệt, “Lệnh cấm đến sân vận động” (Banning Orders) là hình phạt cực kỳ hiệu quả, buộc những kẻ quá khích phải trình diện tại đồn cảnh sát vào thời điểm trận đấu diễn ra.
Giáo dục và văn hóa cổ vũ
Giải quyết phần ngọn bằng an ninh thôi là chưa đủ, các câu lạc bộ hiện nay chú trọng vào việc giáo dục cổ động viên trẻ tuổi. Xây dựng văn hóa cổ vũ văn minh, tôn trọng đối thủ thông qua các chương trình cộng đồng là cách bền vững nhất để loại bỏ tư duy bạo lực.
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ Hooligan là gì cũng như những hậu quả tàn khốc mà hiện tượng này mang lại cho môn thể thao vua. Bóng đá chỉ thực sự đẹp khi nó được nuôi dưỡng bằng tình yêu, sự cuồng nhiệt văn minh và tinh thần hữu nghị. Loại bỏ Hooligan không phải là trách nhiệm của riêng cảnh sát hay ban tổ chức, mà là sứ mệnh của mỗi cổ động viên chân chính. Hãy để mỗi trận đấu là một ngày hội, nơi niềm vui được lan tỏa thay vì những nỗi đau và nước mắt.
